| Instantie | Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak |
|---|---|
| Datum | 13-03-2026 |
| ECLI | ECLI:NL:RVS:2026:1429 |
| Zaaknummer | BRS.26.000615 |
| Type | Vreemdelingenrecht, artikel 59b lid 1 onder a en b en artikel 50 lid 2 en 3 Vw 2000 |
| Dictum | Hoger beroep gegrond, beroep alsnog ongegrond |
Feiten en procesverloop
Bij besluit van 22 januari 2026 heeft de minister betrokkene in bewaring gesteld op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder a en b, Vw 2000. Betrokkene had opnieuw asiel aangevraagd; hij was overgenomen van de Duitse autoriteiten en met een laissez-passer naar Nederland gekomen. Bij eerdere asielaanvragen gebruikte hij verschillende aliassen, en hij vertrok op 25 juni 2024 en 3 maart 2025 met onbekende bestemming; in mei 2025 verbleef hij al eerder in bewaring. Bij uitspraak van 5 februari 2026 (NL26.4139) verklaarde de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond, het beroep gegrond, beval de opheffing en kende schadevergoeding toe.
Oordeel rechtbank: de maatregel is onzorgvuldig voorbereid. De vragen in het gehoor houden geen verband met de grondslag van de maatregel, maar zijn gericht op de vraag waarom betrokkene niet is teruggekeerd na het terugkeerbesluit en of hij wil meewerken aan terugkeer. Omdat hij asiel had aangevraagd, bestond geen verplichting tot terugkeer; die vragen komen pas aan de orde als in rechte vaststaat dat geen internationale bescherming hoeft te worden verleend.
Standpunt minister (appellant): het gehoor moet in zijn geheel worden beoordeeld; de vragen over terugkeer en medewerking maken de voorbereiding niet onzorgvuldig.
Standpunt betrokkene: de ophouding had niet op artikel 50, tweede lid, Vw 2000 mogen worden gebaseerd omdat de minister zijn identiteit al kende; de zware gronden 3a en 3b mochten niet worden gebruikt; en het terugkeerbesluit ontbreekt in het dossier.
Overwegingen Afdeling
- Kernoverweging: het proces-verbaal van het gehoor geeft er blijk van dat de minister onderkent dat betrokkene een asielaanvraag heeft ingediend. In het proces-verbaal is aangekruist dat bewaring op grond van artikel 59b Vw 2000 volgt, is eerst meegedeeld dat wordt onderkend dat hij opnieuw asiel wil aanvragen, en zijn vervolgens vragen gesteld over zijn identiteit en documenten. Dat is van belang voor artikel 59b, eerste lid, onder a, Vw 2000.
- Dat ook is gevraagd naar het terugkeerbesluit en de bereidheid mee te werken, maakt de voorbereiding niet onzorgvuldig; het gehoor moet in zijn geheel worden beoordeeld. Die vragen mogen ook worden gesteld als nog niet in rechte vaststaat dat geen internationale bescherming wordt verleend, omdat ze van belang zijn voor het onttrekkingsrisico en dus voor artikel 59b, eerste lid, onder b, Vw 2000. De grief slaagt.
- Ophouding: betrokkene heeft geen identiteitsdocumenten overgelegd en eerder aliassen gebruikt. Dat hij van de Duitse autoriteiten is overgenomen en met een laissez-passer kwam, betekent niet dat op artikel 50, derde lid, Vw 2000 had moeten worden opgehouden: er bestond onduidelijkheid over zijn identiteit.
- Grond 3a: terecht vastgesteld met de toelichting dat betrokkene geen paspoort heeft overgelegd en bij aankomst geen reisdocument en dus geen inreisstempel had; hij is niet rechtmatig ingereisd.
- Grond 3b: terecht vastgesteld met de toelichting dat hij op 25 juni 2024 en 3 maart 2025 met onbekende bestemming is vertrokken. Dat hij in mei 2025 al in bewaring verbleef, doet daar niet aan af: eerdere gedragingen mogen worden betrokken bij het onttrekkingsrisico.
- Ontbrekend terugkeerbesluit: een terugkeerbesluit is geen voorwaarde voor een bewaring op grond van artikel 59b Vw 2000.
- De Afdeling ziet ook ambtshalve geen reden om de bewaring onrechtmatig te achten.
Conclusie en gevolgen
- Het hoger beroep van de minister is gegrond; de uitspraak van de rechtbank van 5 februari 2026 is vernietigd.
- Het beroep is alsnog ongegrond verklaard.
- Het verzoek om schadevergoeding is afgewezen.
- De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Noten
De uitspraak verwijst niet naar andere uitspraken.