Jurisprudentie vreemdelingenbewaring

Adrar-arrest: minister motiveert non-refoulement in bewaringsbesluit door verwijzing naar gehoor, beroep ongegrond

ABRvS | 12-02-2026 | ECLI:NL:RVS:2026:329 | BRS.25.000423 | Vreemdelingenrecht (art. 59 lid 1 sub a Vw 2000 / art. 5 Terugkeerrichtlijn) | Hoger beroep gegrond; beroep ongegrond

Feiten en procesverloop

Betrokkene (gestelde Marokkaanse nationaliteit) werd op 25 maart 2025 in bewaring gesteld. Betrokkene had eerder twee asielaanvragen ingediend die beide buiten behandeling waren gesteld (de besluiten uit 2021 en 2024 staan in rechte vast en gelden tevens als terugkeerbesluit). Rechtbank Den Haag (zp Roermond) oordeelde op 11 april 2025 het beroep gegrond omdat de minister geen non-refoulementbeoordeling in het bewaringsbesluit had opgenomen en de terugkeerbesluiten daardoor niet als grondslag konden dienen. De minister stelde hoger beroep in. De Afdeling stelde nadere vragen; de uitspraak heeft het karakter van een richtsnoer-uitspraak.

Overwegingen ABRvS — thematisch gestructureerd

1. Arrest Adrar (HvJEU 4 september 2025):Op grond van artikel 15 lid 4 Terugkeerrichtlijn moet de bewaringsrechter controleren of juridische overwegingen — waaronder het non-refoulementbeginsel van artikel 5 Terugkeerrichtlijn jo. artikelen 4 en 19 lid 2 EU-Handvest — de uitzetting niet belemmeren. Dat beginsel heeft een absoluut karakter.
2. Plichten minister vóór en in het bewaringsbesluit (r.o. 7–7.7):Minister stelt in het gehoor actief concrete vragen over non-refoulement en motiveert het resultaat in het bewaringsbesluit. Als verklaringen geen grond bieden voor non-refoulementrisico, volstaat de motivering dat dit niet is gebleken. Een verwijzing naar het gehoor kan voldoende zijn als de beoordeling daarin „besloten ligt en voldoende kenbaar is” (r.o. 15.1). Als de vreemdeling eerder asiel heeft gevraagd: motiveer dat het gehoor geen gewijzigde omstandigheden of nieuwe elementen oplevert.
3. Rol bewaringsrechter: ambtshalve toetsing (r.o. 8–10):Bewaringsrechter toetst ambtshalve of non-refoulement het zicht op uitzetting blokkeert. Als minister non-refoulement niet of niet deugdelijk heeft gemotiveerd: beroep gegrond, onmiddellijke vrijlating; geen ruimte voor belangenafweging.
4. Verhouding tot het terugkeerbesluit (r.o. 11–13.1):Bewaringsrechter mag niet oordelen over de rechtmatigheid van het terugkeerbesluit zelf. Als non-refoulement wél in het bewaringsbesluit zit maar niét in het (gelijktijdig aangevochten) terugkeerbesluit: beroep terugkeerbesluit gegrond, maar rechtsgevolgen in stand — geen benadeling aannemelijk (r.o. 12.2).
5. Rol ABRvS in hoger beroep (r.o. 14–14.2):Ook ABRvS toetst ambtshalve. Hoger beroep schort de uitzettingsbevoegdheid van de minister niet op (terugkeer van eerdere rechtspraak).
6. Individuele beoordeling:Betrokkene verklaarde niet terug te willen naar Marokko vanwege gebrek aan voedsel en onderdak. Dit vormt onvoldoende non-refoulementrisico. Minister had voldoende gemotiveerd door te verwijzen naar het gehoor.

Conclusie en gevolgen

• Uitspraak:Hoger beroep gegrond; uitspraak rechtbank vernietigd; beroep ongegrond.
• Schadevergoeding:Afgewezen.
• Proceskosten:Geen.
• Rechtsmiddel:Geen (ABRvS-uitspraak onherroepelijk).

Noten

• ECLI:EU:C:2025:647 — HvJEU 4 september 2025 (Adrar): bewaringsrechter is verplicht om zo nodig ambtshalve na te gaan of non-refoulement zich verzet tegen uitzetting; minister motiveert dit vóór en in het bewaringsbesluit.
• ECLI:EU:C:2024:892 — HvJEU 17 oktober 2024 (Ararat): artikel 5 Terugkeerrichtlijn geldt als algemene regel in alle fasen van de terugkeerprocedure.
• ECLI:NL:RVS:2023:2829 — ABRvS 26 juli 2023: zicht op uitzetting is een voorwaarde van openbare orde waaraan de bewaringsrechter ambtshalve toetst.
• ECLI:EU:C:2022:858 — HvJEU 8 november 2022 (C, B en X): elke bewaringsmaatregel vormt een ernstige inmenging in het recht op vrijheid; de rechter beoordeelt alle feitelijke en juridische elementen voor de rechtmatigheid, zo nodig ambtshalve.
• ECLI:EU:C:2021:505 — HvJEU 22 juni 2021 (Ordre des barreaux): minister is verplicht de duur van de bewaring zo kort mogelijk te houden.