ID gevraagd na onrechtmatig burgerarrest: bewaring gerechtvaardigd, geen lichter middel beschikbaar
Rb. Den Haag | zp Arnhem | 05-01-2026 | ECLI:NL:RBDHA:2026:464 | NL25.62664 | Vreemdelingenrecht (art. 59 lid 1 onder a Vw 2000) | Beroep ongegrond
Feiten en procesverloop
Eiser (nationaliteit niet vermeld) is op 13 december 2025 in bewaring gesteld op grond van art. 59, eerste lid, aanhef en onder a, Vw 2000. Aanleiding: burgers hielden eiser vast op verdenking van diefstal van jassen. Verbalisanten kwamen ter plaatse; hoewel zij de burgeraanhouding zelf onrechtmatig achtten, vorderden zij eisers identiteitsbewijs wegens strafrechtelijke redenen (één aangever deed aangifte van bijten). Na twee vorderingen zonder resultaat en een vluchtpoging werd eiser aangehouden wegens overtreding van art. 447e Sr. Eiser was eerder zes maanden in bewaring geweest (opgeheven juli 2025) en had sindsdien geen concrete terugkeerhandelingen verricht. De oom van eiser zou in Portugal zijn verblijfsstatus regelen; dit was niet onderbouwd.
Overwegingen rechtbank
Rechtmatigheid voortraject: Hoewel verbalisanten de burgeraanhouding zelf niet rechtmatig achtten, bestond er een strafrechtelijke aanleiding om het identiteitsbewijs te vorderen. De aanhouding berustte op art. 447e Sr. Onder verwijzing naar ECLI:NL:RVS:2024:190 (ABRvS 22 januari 2024): de bewaringsrechter is niet bevoegd te oordelen over bevoegdheden die niet bij of krachtens de Vw zijn toegekend; strafrechtelijke bevoegdheid valt buiten zijn toets.
Lichter middel: De onbetwiste bewaringsgronden ondersteunen het onttrekkingsrisico. Eiser heeft sinds de opheffing van zijn vorige bewaring in juli 2025 geen concrete handelingen verricht ter bevordering van zijn terugkeer. Verblijfsperspectief in Portugal is niet onderbouwd.
Ambtshalve toetsing (ECLI:EU:C:2025:647 en ECLI:EU:C:2022:858): geen schending aangetroffen.
Conclusie en gevolgen
- Oordeel: beroep ongegrond; bewaring blijft van kracht.
- Schadevergoeding: afgewezen.
- Proceskosten: geen veroordeling.
Noten
– ECLI:NL:RVS:2024:190 — ABRvS 22 januari 2024: bewaringsrechter niet bevoegd over bevoegdheden buiten de Vw; strafrechtelijke aanhouding valt buiten zijn toets.
– ECLI:EU:C:2025:647 (Adrar) — HvJEU 4 september 2025: toetsingscriteria ambtshalve beoordeling voortduring bewaring.
– ECLI:EU:C:2022:858 (C, B en X) — HvJEU 8 november 2022: kader ambtshalve toetsing non-refoulement.
– Artikel 59 lid 1 onder a Vw 2000 — bewaring wegens ontbreken rechtmatig verblijf.
– Artikel 447e Wetboek van Strafrecht — weigering identiteitsbewijs op vordering te tonen; grondslag voor strafrechtelijke aanhouding.