Jurisprudentie vreemdelingenbewaring

Inspanningsverplichting voortraject: geen voorwaarde van openbare orde

ABRvS | 26-02-2026 | ECLI:NL:RVS:2026:1005 | BRS.25.001289 | Vreemdelingenrecht (art. 59/94 lid 6 Vw 2000) | Hoger beroep gegrond; beroep ongegrond

Feiten en procesverloop

Betrokkene (Nigeriaanse nationaliteit) was voorafgaand aan de vreemdelingenbewaring 90 dagen strafrechtelijk gedetineerd. Op 25 augustus 2025 stelde de minister betrokkene in bewaring. Uitzettingshandelingen beginnen pas daarna. Op 5 september 2025 oordeelde Rechtbank Den Haag (zp Roermond) het beroep gegrond, omdat de rechtbank de inspanningsverplichting ambtshalve had getoetst hoewel betrokkene die grond ter zitting had ingetrokken. De minister stelde hoger beroep in.

Bewaringsgronden (bij het beroep)

• Zware gronden (art. 5.1b lid 3 Vb):3a, 3b, 3c — niet gemotiveerd bestreden.
• Lichte gronden (art. 5.1b lid 4 Vb):4a, 4b, 4c, 4d — niet gemotiveerd bestreden.

Overwegingen ABRvS

• Centrale rechtsvraag: Is de inspanningsverplichting in het voortraject een voorwaarde van openbare orde waaraan de bewaringsrechter ambtshalve moet toetsen?
• Onderscheid:(a) Unie- en nationaalrechtelijke voorwaarden voor bewaring = ambtshalve toetsbaar (ECLI:EU:C:2022:858, ECLI:NL:RVS:2023:2829); (b) Voortrajecthandelingen = slechts via belangenafweging tot onrechtmatigheid (art. 94 lid 6 Vw). Inspanningsverplichting valt in categorie (b).
• Geen ambtshalve toetsing: Rechtbank mocht de ingetrokken beroepsgrond niet ambtshalve opnieuw toetsen. Eerste grief gegrond.
• Lichter middel en registertolk:Beide gronden verworpen; onttrekkingsrisico aangetoond, taalvaardigheid Engels voldoende.
• Ambtshalve toets:ABRvS ziet geen reden bewaring onrechtmatig te achten.

Conclusie en gevolgen

• Uitspraak:Hoger beroep gegrond; uitspraak rechtbank vernietigd; beroep ongegrond.
• Schadevergoeding:Afgewezen.
• Proceskosten:Minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
• Rechtsmiddel:Geen (ABRvS-uitspraak onherroepelijk).

Noten

• ECLI:EU:C:2022:858 — HvJEU 8 november 2022 (C, B en X): de bewaringsrechter toetst ambtshalve aan de Unie- en nationaalrechtelijke voorwaarden voor bewaring; voortrajecthandelingen die slechts na een belangenafweging tot onrechtmatigheid leiden, vallen hierbuiten.
• ECLI:NL:RVS:2023:2829 — ABRvS 26 juli 2023: de rechter toetst de voorwaarden voor een rechtmatige bewaring, niet het gehele voortraject.
• ECLI:NL:RVS:2023:2631 — ABRvS 10 juli 2023: schending inspanningsverplichting leidt pas tot onrechtmatigheid na negatieve belangenafweging.
• ECLI:NL:RVS:2015:4064 — ABRvS 26 oktober 2015: verplichting registertolk geldt slechts indien tolk nodig wordt geacht.