Rb. Den Haag | zp Middelburg | 18-06-2025 | ECLI:NL:RBDHA:2025:10651 | NL25.25022 | Vreemdelingenrecht (art. 59a lid 1 Vw 2000 — Dublin-bewaring) | Beroep gegrond
Feiten en Procesverloop
Eiser (gestelde Guinese nationaliteit, geboren 1999) is op 4 juni 2025 in bewaring gesteld op grond van art. 59a, eerste lid, Vw 2000. De zitting heeft plaatsgevonden op 11 juni 2025; vanwege technische problemen is de zaak telefonisch behandeld na instemming van partijen.
Eiser voert aan dat de bewaring onrechtmatig is opgelegd omdat verweerder onvoldoende onderzoek heeft verricht naar zijn detentiegeschiktheid. Er waren aanwijzingen dat eiser psychisch niet in staat was zijn belangen adequaat kenbaar te maken. De medische dienst is pas na het opleggen van de maatregel geraadpleegd, en alleen ten aanzien van lichamelijke klachten — eisers geestelijke toestand is niet onderzocht, noch heeft verweerder geverifieerd of eiser überhaupt in staat was te worden gehoord. Eiser verwijst daartoe naar ECLI:NL:RBDHA:2025:3272 (Rb. Den Haag, zp Roermond, 5 maart 2025), waarin onder vergelijkbare omstandigheden is geoordeeld dat de maatregel niet zonder nader onderzoek had mogen worden opgelegd. Voorts stelt eiser dat de motivering over het niet opleggen van een lichter middel tekortschiet, nu de mogelijke onevenredige bezwarendheid van de detentie voor eiser niet is meegewogen.
Verweerder stelt dat de maatregel rechtmatig is opgelegd en dat van detentieongeschiktheid geen sprake is.
Overwegingen Rechtbank
Detentiegeschiktheid en hoorplicht:
Horen van de vreemdeling is een essentieel onderdeel van de voorbereiding van de bewaringsmaatregel. Wanneer er signalen zijn dat de vreemdeling psychisch niet in staat is zijn belangen adequaat kenbaar te maken, mag verweerder niet zonder meer aannemen dat de hoorplicht is nagekomen door de enkele aanwezigheid van eiser en zijn reactie op vragen. Verweerder had zich moeten inspannen om voldoende kennis te vergaren over eisers situatie — bijvoorbeeld via contact met de gemachtigde, raadpleging van medische informatie of dossieronderzoek naar eerdere procedures.
De rechtbank stelt vast dat de medische dienst uitsluitend na het opleggen van de maatregel is geraadpleegd, en enkel in verband met lichamelijke klachten. Eisers geestelijke toestand is niet onderzocht. Evenmin is beoordeeld of eiser ten tijde van het gehoor in staat was te worden gehoord. Onder verwijzing naar ECLI:NL:RVS:2022:1710 — bij signalen van psychische ongeschiktheid rust op verweerder een verhoogde onderzoeksplicht vóór oplegging — oordeelt de rechtbank dat de maatregel niet met de vereiste zorgvuldigheid is voorbereid. De beroepsgrond slaagt.
De overige gronden (lichter middel, bewaringsgronden) behoeven geen bespreking.
Conclusie en Gevolgen
- Uitspraak: Beroep gegrond. Maatregel van bewaring onrechtmatig met ingang van 4 juni 2025 (dag van oplegging); opheffing bevolen per 18 juni 2025.
- Schadevergoeding: € 1.500,- (15 dagen × €100 verblijf detentiecentrum).
- Proceskosten: € 1.814,- ten laste van verweerder.
- Rechtsmiddel: Hoger beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na bekendmaking.
Noten
- ECLI:NL:RVS:2022:1710 — ABRvS 2022: bij signalen dat de vreemdeling psychisch niet in staat is zijn belangen kenbaar te maken, rust op verweerder een verhoogde onderzoeksplicht vóór de inbewaringstelling; de enkele aanwezigheid en reactie op vragen volstaan niet.
- ECLI:NL:RBDHA:2025:3272 — Rb. Den Haag, zp Roermond, 5 maart 2025: onder vergelijkbare omstandigheden geoordeeld dat bewaring niet had mogen worden opgelegd zonder nader onderzoek naar psychische detentiegeschiktheid.
- Artikel 59a, eerste lid, Vreemdelingenwet 2000 — Dublin-bewaring ter voorbereiding van overdracht aan verantwoordelijke lidstaat.
- Artikel 106, eerste lid, Vreemdelingenwet 2000 — schadevergoeding bij onrechtmatige bewaring; tarief €100/dag detentiecentrum.